Falcon Heavy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Falcon Heavy
Rodzina rakiet nośnych Falcon
Ilustracja
Falcon Heavy na platformie LC-39A w Centrum Kosmicznym im. J.F. Kennedy’ego na Florydzie
Producent Stany Zjednoczone SpaceX
Koszt wystrzelenia 90 mln USD
Data pierwszego startu 6 lutego 2018
Statystyki
Wszystkie starty 1
Udane starty 1 (100%)
Nieudane starty 0
Zdolność wynoszenia LEO: 63,8 t
GTO: 26,7 t
Mars: 16,8 t
Pluton: 3,5t
Siła ciągu przy starcie 22 819 kN
Wymiary
Długość 70,0 m
Średnica 12,2 m
Masa całkowita 1 420 788 kg
Ilość stopni 2 + 2 boostery
Stopnie rakiety
Boostery 2x (9 × Merlin 1D)
Stopień 1. 9 × Merlin 1D
Stopień 2. 1 × Merlin 1D Vacuum
(lub 1 × Raptor (plan.))

Falcon Heavy (poprzednia nazwa Falcon 9 Heavy) – ciężka rakieta nośna projektowana i wytwarzana przez amerykańską firmę SpaceX. Jej pierwszy lot odbył się 6 lutego 2018 roku.

W rakiecie tej zastosowano silniki Merlin 1D, a jej pierwszym stopniem jest pierwszy stopień starszej i lżejszej rakiety Falcon 9 FT. Dodatkowo towarzyszą mu dwa stopnie pomocnicze po dziewięć silników każdy, będące zmodyfikowanymi pierwszymi stopnia Falcona 9 FT. Tak potrojonemu pierwszemu stopniowi Falcona 9 towarzyszy jednosilnikowy stopień drugi.

Dzięki temu rozwiązaniu znacznie zwiększyły się osiągi rakiety, które umożliwiają dostarczenie na niską orbitę okołoziemską ładunku o masie do 63,8 t (podczas gdy Falcon 9 w najmocniejszej wersji może wynieść do 22,8 t). Tak duża rakieta umożliwia również ewentualne załogowe wyprawy księżycowe, a także na Marsa[1], choć loty załogowe są mało prawdopodobne[2].

Falcon Heavy jest najcięższą z będących obecnie w użytku rakiet nośnych (a w historii przewyższał ją tylko Saturn V z księżycowego programu Apollo i radziecka rakieta Energia), i dopiero Space Launch System budowany przez NASA będzie miał większe możliwości. Testowy start rakiety odbył się z kompleksu startowego nr 39 Centrum Kennedy’ego 6 lutego 2018 roku.

Dane techniczne[edytuj | edytuj kod]

Program budowy rakiety Falcon Heavy został ogłoszony publicznie przez Elona Muska – założyciela i dyrektora SpaceX, w kwietniu 2011 r.[3] Zapowiadano wówczas pierwszy start na 2013 r., jednak termin ten wielokrotnie przekładano, co spowodowane było zarówno niezbyt dużym początkowo zainteresowaniem tą rakietą ze strony potencjalnych klientów komercyjnych, jak i skoncentrowaniem się przedsiębiorstwa na doprowadzeniu do odzyskiwania pierwszego stopnia Falcona 9, modernizacji silnika Merlin 1 i na pracach nad załogową wersją statku Dragon 2.

Parametr Falcon Heavy[4]
Stopień 0 2 stopnie pomocnicze po 9 x Merlin 1D
Stopień 1 9 × Merlin 1D
Stopień 2 1 × Merlin 1D Vacuum (lub 1x Raptor (plan.))
Wysokość (m) 70,0
Średnica (m) 12,2 (szerokość)
Ciąg początkowy (kN) 20 418
Masa startowa (t) 1420,788
Średnica osłony (m) 5,2
Ładunek na LEO (t) 63,8
Ładunek na GTO (t) 26,7
Ładunek na Marsa (t) 16,8
Cena 90 mln USD
przy ładunku do 8,0 t na GTO
Starty udane/wszystkie 1/1
Symboliczne rozpoczęcie prac przy wyrzutni w Bazie Wojskowej Vandenberg (2011)
Falcon Heavy, po lewej wersja z odzyskiwalnymi stopniami pierwszym i pomocniczymi. Wersja po prawej ma być użyta tylko do najcięższych ładunków, gdy odzyskanie stopni rakiety kosztowałoby zbyt dużo paliwa

Ponieważ poszczególne stopnie Falcona Heavy wywodzą się z głównego stopnia Falcona 9, główną rolę także w tej rakiecie odgrywa silnik Merlin 1D, produkowany również przez SpaceX. W związku z tym przy starcie rakiety równocześnie pracuje 27 takich silników rozmieszczonych w trzech segmentach (stopniach) umieszczonych obok siebie, każdy po 9 silników. Merlin 1D to silnik jednokomorowy, napędzany mieszaniną ciekłego tlenu i kerozyny (RP-1). Przewidziany jest do wielokrotnego wykorzystania.

Pierwszy test statyczny silników odbył się 24 stycznia 2018[5].

Falcon Heavy będzie mógł startować z kosmodromu użytkowanego przez SpaceX z wyrzutni LC-39A w Centrum Kosmicznym im. J.F. Kennedy’ego na przylądku Canaveral na Florydzie[6],

Planowanym polem zastosowania rakiety Falcon Heavy są loty bezzałogowe. SpaceX rozpoczęło ponadto proces certyfikacji rakiety na potrzeby Sił Powietrznych Stanów Zjednoczonych (USAF)[7], co zapewni przedsiębiorstwu dostęp do rynku usług dla wojska. Ponieważ Falcon Heavy jest bezpośrednim rozwinięciem rakiety Falcon 9, która otrzymała taki certyfikat, proces ten powinien być znacznie krótszy niż 2 lata potrzebne do certyfikacji Falcona 9.

Na początku 2018 roku wycofano się z pomysłów na loty załogowe poza orbitę Księżyca i powrót do nich jest mało prawdopodobny[2].

Historia startów[edytuj | edytuj kod]

Pierwszy start planowany był na 6 lutego 2018 i odbył się pomyślnie dla ładunku (Tesla Roadster z manekinem w skafandrze kosmicznym w fotelu kierowcy), lecz centralny rdzeń nie zdołał wylądować na barce z powodu problemów z silnikami (człon uderzył w wodę). Dwa pozostałe boostery (dwie boczne rakiety pomocnicze) wylądowały pomyślnie na ziemi praktycznie w tym samym czasie[8].

Planowane starty[edytuj | edytuj kod]

Aktualnie są planowane trzy loty rakiety, z czego dwa w 2018 roku.


Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Chris Bergin: Falcon Heavy enabler for Dragon solar system explorer (ang.). NASASpaceflight.com, 2015-05-11. [dostęp 2015-10-04].
  2. a b Jeff Foust, SpaceX no longer planning crewed missions on Falcon Heavy, „SpaceNews.com”, 5 lutego 2018 [dostęp 2018-02-09] (ang.).
  3. Krzysztof Kanawka: SpaceX prezentuje rakietę Falcon Heavy. Kosmonauta.net, 2011-04-05. [dostęp 2015-10-04].
  4. Capabilities & services (ang.). SpaceX. [dostęp 2017-06-13].
  5. Krzysztof Kanawka: Udane odpalenie silników Falcon Heavy. Kosmonauta.net, 2018-01-25. [dostęp 2018-02-06].
  6. Chris Bergin: Falcon Heavy into production as Pad 39A HIF rises out of the ground (ang.). NASASpaceflight.com, 2015-02-18. [dostęp 2015-10-04].
  7. Hubert Bartkowiak: SpaceX: początek certyfikacji Falcona Heavy. Kosmonauta.net, 2015-04-20. [dostęp 2015-10-04].
  8. Krzysztof Kanawka: Udany pierwszy start Falcona Heavy. Kosmonauta.net, 2018-02-06. [dostęp 2018-02-07].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]