To jest dobry artykuł

Protram 405N

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Protram 405N
405N drugiego dnia eksploatacji na linii nr 1
405N drugiego dnia eksploatacji na linii nr 1
Dane ogólne
Producent Protram
Premiera 20 kwietnia 2012
Lata produkcji 2011–2012
Miejsce produkcji Wrocław
Dane techniczne
Liczba członów 5
Długość 40 570 mm
Szerokość 2354 mm
Wysokość 3750 mm
Masa 63 500 kg
Rozstaw wózków 5200–8400 mm
Rozstaw osi w wózkach 1900 mm
Liczba i moc silników 12 × 50 kW
Napięcie zasilania 600 V
Prędkość maksymalna 70 km/h
Wnętrze
Liczba miejsc siedzących 57
Liczba miejsc ogółem 297
Niskopodłogowość 25%
Wysokość podłogi 915/365 mm
Dane techniczne: [1][2][3][4]
Portal Portal Transport szynowy

Protram 405N (typ nadany przez producenta i używany przez przewoźnika – 405N[5][1], inne spotykane oznaczenia typu – 405N-Kr[6] i 405Kr[7]) – prototypowy tramwaj zbudowany w latach 2011–2012 w zakładach Protram we Wrocławiu specjalnie dla MPK Kraków. Pojazd powstał w wyniku modernizacji trzech wagonów typu 105Na wyprodukowanych w zakładach Konstal Chorzów, które połączono dwoma członami niskopodłogowymi opartymi na przegubach. Ze względu na zmianę polityki przewoźnika zaprzestano modernizacji tego typu i zdecydowano się na zakup nowych tramwajów.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Geneza i produkcja prototypu[edytuj | edytuj kod]

W latach 1975–1992 do Krakowa dostarczano tramwaje typu 105N i ich pochodne produkowane w Chorzowskiej Wytwórni Konstrukcji Stalowych Konstal. W szczytowym momencie eksploatowanych było ponad 400 sztuk tych pojazdów[8]. W 1999 MPK Kraków rozpoczęło zmiany taborowe mające na celu sprostanie współczesnym trendom i dostosowanie komunikacji tramwajowej do potrzeb wszystkich podróżnych, w tym osób starszych i niepełnosprawnych. W 2011 poszukiwano zamiennika dla składów złożonych z trzech wagonów typu 105Na stosowanych na najbardziej obciążonych trasach[2]. 13 lipca 2011[6], ze względu na brak możliwości zakupu nowego tramwaju tej klasy, ogłoszono przetarg na wykonanie tramwaju typu 405N-Kr, który byłby modernizacją trzech pojazdów 105Na. W postępowaniu swe oferty złożyły zakłady Modertrans Poznań oraz Protram, który ostatecznie wygrał konkurs[2]. Początkowo planowano, że tramwaj wyjedzie na krakowskie tory do końca 2011[2], ale ostatecznie miało to miejsce 20 kwietnia 2012[9].

Upadek projektu[edytuj | edytuj kod]

Po wyborze wykonawcy istniały plany, że w przypadku pozytywnych opinii o pojeździe większość krakowskich wagonów typu 105Na zostanie zmodernizowana w ten sposób[2]. W ramach umowy Protram przekazał przewoźnikowi kompletną dokumentację techniczną pojazdu wraz z autorskimi prawami majątkowymi, świadectwem homologacyjnym i wynikami badań, co miało na celu obniżenie kosztów budowy kolejnych wagonów 405N[10]. Ostatecznie krakowskie MPK poprzestało na jednym egzemplarzu tramwaju tego typu i zdecydowało o zakupie nowych tramwajów o długości ok. 40 m[11]. W lipcu 2014 przedsiębiorstwo zamówiło pojazdy Pesa Krakowiak[12].

Konstrukcja[edytuj | edytuj kod]

Pulpit motorniczego

Prototypowy tramwaj typu 405N powstał w wyniku przebudowy trzech wagonów typu 105Na[1] o numerach 450, 454 i 456[8] na tramwaj jednopowierzchniowy składający się z pięciu członów, z których dwa są niskopodłogowe[1]. Jednostronny i jednokierunkowy[4] pojazd o długości 40,57 m[1] był najdłuższym polskim tramwajem od jego wybudowania w 2012[7] do końca czerwca 2015, kiedy to bydgoskie zakłady Pesa dostarczyły również do Krakowa pierwszy tramwaj Krakowiak[13] o długości blisko 43 m[14].

Wnętrze[edytuj | edytuj kod]

Wnętrze wagonu

Tramwaj ma 7 odskokowo-przesuwnych drzwi wejściowych[4]. Pierwsze i ostatnie z nich są jednoskrzydłowe, natomiast pozostałe dwuskrzydłowe i umieszczone centralnie na ścianie bocznej każdego z członów[8].

We wnętrzu pojazdu znajduje się 57 siedzeń obitych tkaniną ze wzorem w lajkoniki[8], natomiast całkowita pojemność tramwaju to 297 osób[1]. Podłoga w pierwszym, trzecim i piątym członie jest na wysokości 915 mm[1][3]. Niska podłoga na poziomie 365 mm znajduje się natomiast w drugim i czwartym członie oraz stanowi 25% całości[3][4]. Połączenie członów o różnej wysokości podłogi stanowią trzy stopnie[8]. Przedział pasażerski wyposażono ponadto w system informacji wizualnej[4], 10 kasowników[10], 2 biletomaty, monitoring[8], układ wentylacyjny i klimatyzację, której agregaty zamontowano na dachu pojazdu[3].

Stanowisko motorniczego zostało znacząco zmodernizowane i różni się od tego zastosowanego w wagonach typu 105Na. Kabina jest klimatyzowana[8].

Wózki[edytuj | edytuj kod]

Pojazd opiera się na sześciu dwuosiowych wózkach napędowych[3] o rozstawie osi 1900 mm[1]. Dwa pierwsze znajdują się pod pierwszym członem, dwa kolejne pod trzecim, a dwa ostatnie pod piątym. Człon drugi i czwarty natomiast są zawieszone na przegubach[3]. Rozstawy kolejnych wózków wynoszą 5200, 8400, 5600, 8400 i 5200 mm[1].

Wózki wyposażono w klasyczne zestawy kołowe[3] z kołami o średnicy 650 mm[1], belkę bujakową oraz dwa stopnie usprężynowania. Pierwszy stopień stanowią skośne stosy metalowo-gumowe oraz koła jezdne z wkładkami metalowo-gumowymi, drugi natomiast sprężyny śrubowe i amortyzatory hydrauliczne. Ponadto na każdym z wózków wzdłuż osi pojazdu zamontowano dwa trakcyjne silniki asynchroniczne o mocy 50 kW każdy. Napęd na zestawy kołowe przekazywany jest za pomocą wału napędowego ze sprzęgłami Cardana i przekładni kątowej[3].

Układ napędowy i hamulcowy[edytuj | edytuj kod]

W tramwaju 405N energia elektryczna jest pobierana z sieci za pomocą dwóch pantografów zamontowanych na dachu pierwszego i trzeciego członu pojazdu. Następnie jest ona przetwarzana w falownikach IGBT zamontowanych pod pudłem pierwszego, trzeciego i piątego członu. Każde z urządzeń tego typu obsługuje dwa silniki trakcyjne realizując funkcję rozruchu i hamowania[3]. Cały tramwaj jest wyposażony w 12 silników typu STDa 200L4A[4] o łącznej mocy 600 kW. Połączone są one w grupy, a ich praca w odpowiednich konfiguracjach pozwala osiągnąć wymaganą siłę pociągową i parametry hamowania. Ponadto w pojeździe zainstalowano na dachu pierwszego i piątego członu po jednej przetwornicy statycznej do zasilania obwodów 24 V DC i 230 V AC[3].

Hamowaniem podstawowym jest hamowanie elektrodynamiczne silnikami trakcyjnymi realizowane przez układ falowników. Zastosowany w pojeździe układ połączeń elektrycznych pozwala część energii powstającej przy hamowaniu w silnikach trakcyjnych pracujących w trybie generatorowym oddać do sieci, natomiast resztę skierować do układu rezystorowego. Ponadto tramwaj wyposażono w hamulce mechaniczne bębnowe i szynowe, układ antypoślizgowy[3] oraz piasecznice[10].

Eksploatacja[edytuj | edytuj kod]

Tramwaj w nowych krakowskich barwach (2016)
Państwo Miasto Eksploatacja Od Do Źródła
 Polska Wrocław testowa 19 stycznia 2012 1 marca 2012 [7][3]
Kraków 2 marca 2012 19 kwietnia 2012 [3][9]
liniowa 20 kwietnia 2012 [9]

19 stycznia 2012 we Wrocławiu miała miejsce pierwsza jazda testowa pojazdu typu 405N. Poinformowano wtedy, że w ruchu liniowym pojawi się on w lutym[7], jednak 3 lutego zorganizowano drugą próbę wagonu we Wrocławiu[15]. Ostatecznie tramwaj do Krakowa dostarczono w nocy z 1 na 2 marca w dwóch częściach przetransportowanych na lawetach. Po rozładowaniu zostały one połączone[3] i tramwaj o własnych siłach przejechał z Podgórza do zajezdni Nowa Huta[8], gdzie stacjonuje[16]. Następnie miały miejsce testy w Krakowie oraz szkolenia pracowników MPK[3]. 20 kwietnia 2012 pojazd rozpoczął planową eksploatację od kursów na linii nr 1[9]. Po kilku dniach skierowano go do obsługi linii nr 50, a następnie na docelową linię nr 4[1].

Początkowo wagon nosił numer 4001[8]. Od czerwca 2015, gdy krakowskie MPK wprowadziło nowy system numeracji tramwajów[17], pojazd nosił oznaczenie HX999[18]. Pod koniec lipca 2016 natomiast wóz otrzymał malowanie zgodne z księgą identyfikacji wizualnej pojazdów krakowskiej komunikacji miejskiej oraz numer HG999[19].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f g h i j k MPK Kraków: Wagon 405N (pol.). mpk.krakow.pl. [dostęp 2015-10-19]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-05-06)].
  2. a b c d e Stanisław Jurga. 105-tka i co dalej?. „Przewoźnik Krakowski”. 3 (41) 2011 lipiec-wrzesień, s. 6–7. Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne S.A. w Krakowie (pol.). [dostęp 2015-10-19]. 
  3. a b c d e f g h i j k l m n o Stanisław Jurga. Ponad 40-metrowy tramwaj przyjechał już do Krakowa. „Przewoźnik Krakowski”. 1 (43) 2012 styczeń-marzec, s. 8–10. Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne S.A. w Krakowie (pol.). [dostęp 2015-10-19]. 
  4. a b c d e f 405N. „Przewoźnik Krakowski”. 3 (53) 2014 lipiec-wrzesień, s. 43–44. Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne S.A. w Krakowie (pol.). [dostęp 2015-10-19]. 
  5. Protram: Tramwaj 405N – MPK Kraków (pol.). protram.com.pl, 2013-10-21. [dostęp 2015-10-19]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-03-04)].
  6. a b MPK Kraków: Wykonanie modernizacji trzech tramwajów 105Na na jednoprzestrzenny, wieloczłonowy z niską podłogą tramwaj „405N – Kr” (pol.). mpk.krakow.pl, 2011-07-13. [dostęp 2015-10-19]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-10-19)].
  7. a b c d Karol Wach: Pierwsze jazdy 405Kr (pol.). infotram.pl, 2012-01-19. [dostęp 2015-10-19]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-12-22)].
  8. a b c d e f g h i Jacek Kołodziej. Krakowski wagon 405N. „Świat Kolei”. 8/2012, s. 46–47. Łódź: Emi-Press. ISSN 1234-5962 (pol.). 
  9. a b c d MPK Kraków: Tramwaj 405N już wozi pasażerów (pol.). mpk.krakow.pl, 2012-04-19. [dostęp 2015-10-19]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-10-19)].
  10. a b c Kraków ma najdłuższy tramwaj w Polsce. „Rynek Kolejowy”. 6/2012, s. 5. Warszawa: Zespół Doradców Gospodarczych „TOR”. ISSN 1644-1958 (pol.). 
  11. Jakub Madrjas: Krucha przyszłość Protramu. Kraków nie chce kolejnych 40-metrowców (pol.). transport-publiczny.pl, 2013-04-11. [dostęp 2015-10-19]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-03-05)].
  12. InfoTram: Pierwsza wizualizacja Krakowiaka – jest umowa! (pol.). infotram.pl, 2014-07-03. [dostęp 2015-10-19]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-05-30)].
  13. InfoTram: Pierwszy Krakowiak już w Krakowie (pol.). infotram.pl, 2015-06-28. [dostęp 2015-10-19]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-03-05)].
  14. Witold Urbanowicz: Krakowiak – najdłuższy tramwaj w Polsce – w trakcie łączenia (pol.). transport-publiczny.pl, 2015-06-29. [dostęp 2015-10-19]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-08-27)].
  15. InfoTram: Wrocław: Kolejna jazda próbna 405N-Kr (pol.). infotram.pl, 2012-02-03. [dostęp 2015-10-19]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-03-04)].
  16. MPK Kraków: Tramwaje (pol.). mpk.krakow.pl. [dostęp 2015-10-19]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-05-06)].
  17. Marek Gancarczyk. Zmiana numerów inwentarzowych krakowskich tramwajów. „Przewoźnik Krakowski”. 2 (56) 2015 kwiecień-czerwiec, s. 42. Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne S.A. w Krakowie (pol.). [dostęp 2015-10-19]. 
  18. holmes: Protram 405N-Kr #HX999 (pol.). fotozajezdnia.pl, 2015-06-15. [dostęp 2015-10-19]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-10-19)].
  19. J. Kołodziej. Nowe barwy 405N. „Świat Kolei”. 10/2016, s. 8. Łódź: Emi-Press. ISSN 1234-5962 (pol.).